Liczba mnoga rzeczowników w języku niemieckim – reguły i wyjątki

das Kind – die Kinder, der Tisch – die Tische, das Auto – die Autos – wszystkie te pary słów pokazują jeden z ważniejszych tematów niemieckiej gramatyki: liczbę mnogą rzeczowników, czyli Plural.

Niemiecki nie ma jednej uniwersalnej końcówki liczby mnogiej – rzeczowniki przybierają różne formy w zależności od rodzaju, budowy słowa i pochodzenia. Dlatego zamiast szukać jednej reguły, najlepiej poznać kilka powtarzających się wzorców, które znacznie ułatwiają naukę.

Jak rozpoznać, która końcówka pasuje do danego rzeczownika? Czy istnieją jakieś reguły, czy trzeba uczyć się wszystkiego na pamięć? Wyjaśniamy krok po kroku.

Jak tworzy się liczbę mnogą w niemieckim?

Rzeczownik niemiecki w liczbie mnogiej może:

• otrzymać jedną z kilku możliwych końcówek,
• zmienić samogłoskę rdzenia (tzw. Umlaut),
• pozostać bez zmian,
• albo połączyć oba te zjawiska naraz.

Dlatego najlepszą strategią nauki nie jest zapamiętywanie jednej reguły, lecz nauka rzeczownika razem z jego liczbą mnogą – najlepiej już od pierwszego kontaktu ze słówkiem.

Końcówki liczby mnogiej w niemieckim – 5 głównych typów

W niemieckim istnieje pięć głównych typów tworzenia liczby mnogiej.

1. Końcówka -e (często z Umlautem)

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Tłumaczenie
der Tisch	die Tische	stół – stoły
der Baum	die Bäume	drzewo – drzewa
die Stadt	die Städte	miasto – miasta

Ten typ jest bardzo częsty wśród rzeczowników rodzaju męskiego i żeńskiego jednosylabowych.

2. Końcówka -er (prawie zawsze z Umlautem)

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Tłumaczenie
das Kind	die Kinder	dziecko – dzieci
das Buch	die Bücher	książka – książki
das Haus	die Häuser	dom – domy

Ta końcówka pojawia się głównie przy rzeczownikach rodzaju nijakiego.

3. Końcówka -n lub -en

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Tłumaczenie
die Frau	die Frauen	kobieta – kobiety
die Lampe	die Lampen	lampa – lampy
der Mensch	die Menschen	człowiek – ludzie

To najczęstszy typ liczby mnogiej wśród rzeczowników rodzaju żeńskiego – i jednocześnie taki, który nigdy nie przyjmuje Umlautu.

4. Końcówka -s

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Tłumaczenie
das Auto	die Autos	samochód – samochody
das Handy	die Handys	telefon komórkowy – telefony komórkowe
das Hotel	die Hotels	hotel – hotele

Ta końcówka jest typowa dla wyrazów zapożyczonych z innych języków i słów kończących się na samogłoskę.

5. Brak końcówki (czasem z Umlautem)

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Tłumaczenie
der Lehrer	die Lehrer	nauczyciel – nauczyciele
das Mädchen	die Mädchen	dziewczynka – dziewczynki
der Vater	die Väter	ojciec – ojcowie

Dotyczy to głównie rzeczowników zakończonych na -er, -en, -el oraz zdrobnień na -chen i -lein.

Rodzajnik w liczbie mnogiej – zawsze die

Niezależnie od rodzaju rzeczownika w liczbie pojedynczej, w liczbie mnogiej zawsze używamy rodzajnika die.

• der Tisch → die Tische
• die Frau → die Frauen
• das Kind → die Kinder

Nie trzeba się więc zastanawiać, który rodzajnik pasuje – w liczbie mnogiej obowiązuje zawsze ten sam.

Rzeczowniki, które nie mają liczby mnogiej

Niektóre rzeczowniki w niemieckim występują tylko w liczbie pojedynczej (tzw. Singularetantum).

• das Wasser – woda
• die Milch – mleko
• der Hunger – głód
• die Luft – powietrze

Są to zazwyczaj rzeczowniki niepoliczalne, nazwy substancji, uczuć lub zjawisk.

Rzeczowniki, które mają tylko liczbę mnogą

Istnieją też rzeczowniki, które funkcjonują wyłącznie w liczbie mnogiej (Pluraletantum).

• die Leute – ludzie
• die Ferien – wakacje
• die Eltern – rodzice

Nie powiemy więc ein Eltern – ten rzeczownik zawsze występuje w formie mnogiej.

Liczba mnoga rzeczowników złożonych

W przypadku rzeczowników złożonych (Komposita) liczbę mnogą tworzy wyłącznie ostatni człon wyrazu.

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Tłumaczenie
das Schulbuch	die Schulbücher	podręcznik szkolny – podręczniki szkolne
der Kühlschrank	die Kühlschränke	lodówka – lodówki
die Haustür	die Haustüren	drzwi wejściowe (l.poj.) – drzwi wejściowe (l.mn.)

Znając liczbę mnogą słowa podstawowego (das Buch → die Bücher), łatwo odgadnąć liczbę mnogą całego złożenia.

Najczęstsze błędy przy tworzeniu liczby mnogiej

Jednym z typowych błędów jest dodawanie końcówki -s do wszystkich rzeczowników, na wzór angielskiego.

✗ Źle	✓ Dobrze
die Kinds	die Kinder

Kolejny częsty błąd to pomijanie Umlautu tam, gdzie jest on konieczny.

✗ Źle	✓ Dobrze
die Mutter (l.mn.)	die Mütter

Warto też pamiętać, żeby nie odmieniać rodzajnika błędnie – w liczbie mnogiej zawsze obowiązuje die, niezależnie od rodzaju w liczbie pojedynczej.

Jak najlepiej nauczyć się liczby mnogiej po niemiecku?

Najskuteczniejszą metodą jest uczenie się każdego nowego rzeczownika od razu razem z liczbą mnogą, najlepiej w formie:

• das Kind, die Kinder
• der Tisch, die Tische
• die Frau, die Frauen

Warto też zwracać uwagę na powtarzające się wzorce – na przykład rzeczowniki żeńskie bardzo często tworzą liczbę mnogą na -n/-en, a rzeczowniki nijakie jednosylabowe często kończą się na -er z Umlautem.

Przykłady do zapamiętania:

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Tłumaczenie
der Freund	die Freunde	przyjaciel – przyjaciele
die Tasche	die Taschen	torba – torby
das Fenster	die Fenster	okno – okna
der Mann	die Männer	mężczyzna – mężczyźni

Liczba mnoga – temat, który da się opanować dzięki wzorcom

Liczba mnoga rzeczowników w języku niemieckim nie rządzi się jedną prostą regułą, ale rozpoznanie kilku powtarzających się wzorców znacznie ułatwia naukę.

Najważniejsze, by zapamiętać:

• -e (często z Umlautem) – typowe dla rzeczowników męskich i żeńskich
• -er (prawie zawsze z Umlautem) – typowe dla rzeczowników nijakich
• -n/-en (bez Umlautu) – typowe dla rzeczowników żeńskich
• -s – typowe dla wyrazów obcego pochodzenia
• bez końcówki (czasem z Umlautem) – typowe dla słów na -er, -en, -el, -chen, -lein

A potem? Najlepiej zacząć ćwiczyć w praktyce.

Übe die Pluralformen regelmäßig! Ćwicz regularnie formy liczby mnogiej!

Lerne jedes Substantiv mit seinem Plural! Ucz się każdego rzeczownika razem z jego liczbą mnogą!

Chcesz utrwalić liczbę mnogą i inne zagadnienia gramatyczne na żywo, z lektorem?

Sprawdź swój aktualny poziom niemieckiego i dołącz do grupy dopasowanej do Twoich potrzeb. Wypełnienie testu zajmuje tylko około 20 minut.

Test poziomujący Wrocław · Test poziomujący Warszawa · Test poziomujący Kraków