Liczby, daty i godziny po niemiecku – praktyczny przewodnik dla początkujących

Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z niemieckim, prędzej czy później staniesz przed trzema tematami, które wydają się proste, a potrafią sporo namieszać: liczby, daty i godziny. Dobra wiadomość jest taka, że rządzą się one dość logicznymi zasadami – wystarczy je raz dobrze zrozumieć, a potem już tylko ćwiczyć. W tym wpisie krok po kroku przejdziemy przez wszystko, co potrzebne na start.

---

1. Liczby po niemiecku (die Zahlen)

Liczby od 0 do 20

Liczba	Niemiecki
0	null
1	eins
2	zwei
3	drei
4	vier
5	fünf
6	sechs
7	sieben
8	acht
9	neun
10	zehn
11	elf
12	zwölf
13	dreizehn
14	vierzehn
15	fünfzehn
16	sechzehn
17	siebzehn
18	achtzehn
19	neunzehn
20	zwanzig

Uwaga: od 13 do 19 dodajemy końcówkę -zehn do liczby jednostkowej (podobnie jak polskie „-naście”). Wyjątki to sechzehn (a nie sechszehn) i siebzehn (a nie siebenzehn) – litery „s” i „en” znikają dla ułatwienia wymowy.

Dziesiątki

Liczba	Niemiecki
20	zwanzig
30	dreißig
40	vierzig
50	fünfzig
60	sechzig
70	siebzig
80	achtzig
90	neunzig
100	hundert

Uwaga: 30 to dreißig (nie dreizig!) – to jedyny wyjątek wśród dziesiątek.

Najważniejsza zasada: liczby złożone czytamy „od tyłu”

To prawdopodobnie największa pułapka dla Polaków. W niemieckim liczby dwucyfrowe (powyżej 20) buduje się według wzoru:

jedności + und + dziesiątki

Przykłady:

• 21 → einundzwanzig (dosłownie: „jeden-i-dwadzieścia”)
• 34 → vierunddreißig („cztery-i-trzydzieści”)
• 57 → siebenundfünfzig („siedem-i-pięćdziesiąt”)
• 99 → neunundneunzig („dziewięć-i-dziewięćdziesiąt”)

To wymaga trochę treningu, bo mózg musi „przestawić się” na czytanie liczby od końca. Dobra wiadomość: to jedna prosta reguła, którą stosuje się konsekwentnie przy każdej liczbie dwucyfrowej.

Liczby setne i tysięczne

• 100 – hundert (lub einhundert)
• 200 – zweihundert
• 356 – dreihundertsechsundfünfzig (300 + 56 → widać ten sam schemat „od tyłu”)
• 1000 – tausend (lub eintausend)
• 2024 – zweitausendvierundzwanzig

Niemieckie liczby wielocyfrowe pisze się jednym słowem, bez spacji i myślników – to normalne i na początku wygląda przytłaczająco, ale w mowie dzieli się je naturalnie na fragmenty.

Liczby porządkowe (pierwszy, drugi, trzeci…)

Liczebniki porządkowe tworzy się, dodając końcówkę -te (do 19) lub -ste (od 20) do liczby głównej, a potem odpowiednią końcówkę przymiotnikową zależną od rodzaju, przypadka i liczby.

Liczba	Liczebnik porządkowy
1.	der/die/das erste
2.	der/die/das zweite
3.	der/die/das dritte
4.	der/die/das vierte
7.	der/die/das siebte
8.	der/die/das achte
20.	der/die/das zwanzigste

Uwaga na wyjątki: erste (1.), dritte (3.), siebte (7.) i achte (8.) nie do końca trzymają się schematu – warto je po prostu zapamiętać.

W piśmie liczebniki porządkowe zapisuje się cyfrą z kropką: 1., 2., 3. – dokładnie tak jak po polsku.

---

2. Daty po niemiecku (das Datum)

Dni tygodnia (die Wochentage)

Polski	Niemiecki
poniedziałek	Montag
wtorek	Dienstag
środa	Mittwoch
czwartek	Donnerstag
piątek	Freitag
sobota	Samstag (lub Sonnabend)
niedziela	Sonntag

Miesiące (die Monate)

Polski	Niemiecki
styczeń	Jänner/Januar
luty	Februar
marzec	März
kwiecień	April
maj	Mai
czerwiec	Juni
lipiec	Juli
sierpień	August
wrzesień	September
październik	Oktober
listopad	November
grudzień	Dezember

Jak zapytać o datę?

• Der wievielte ist heute? – Który dzisiaj mamy? (dosłownie: „Który-tam jest dzisiaj?”)
• Welches Datum haben wir heute? – Jaką mamy dzisiaj datę?

Jak odpowiedzieć?

Tutaj kluczowa jest liczba porządkowa jako podmiot:

Heute ist der 3. Oktober. (Dzisiaj jest 3. października – czytamy: der dritte Oktober)

Ich habe am 15. Mai Geburtstag. (Mam urodziny 15 maja – czytamy: am fünfzehnten Mai)

Uwaga: przyimek am („w dniu”) łączy się z Datiw, więc końcówka liczebnika zmienia się na -en: am ersten, am zweiten, am dritten, am vierzehnten itd.

Pełny format daty

Po niemiecku zapisuje się daty w kolejności: dzień . miesiąc . rok (tak jak w Polsce!) – to akurat ułatwienie dla nas.

03.10.2026 → der dritte Oktober zweitausendsechsundzwanzig

W liście lub e-mailu na górze często pojawia się zapis typu:

Warszawa, den 3. Oktober 2026

---

3. Godziny po niemiecku (die Uhrzeit)

Tutaj mamy dobrą wiadomość: istnieją dwa systemy podawania godzin – oficjalny (24-godzinny) i potoczny (12-godzinny). Warto znać oba.

Jak zapytać o godzinę?

• Wie spät ist es? – Która jest godzina?
• Wie viel Uhr ist es? – Która jest godzina? (wariant równoznaczny)

System oficjalny (24-godzinny) – prosty i „matematyczny”

Używany w rozkładach jazdy, radiu, ogłoszeniach. Mówimy po prostu godzinę + Uhr + minuty.

• 14:00 → vierzehn Uhr
• 14:15 → vierzehn Uhr fünfzehn
• 14:30 → vierzehn Uhr dreißig
• 14:45 → vierzehn Uhr fünfundvierzig

Proste, prawda? Ten system działa dokładnie tak jak zapis cyfrowy zegara.

System potoczny (12-godzinny) – ten wymaga ćwiczeń

W codziennych rozmowach Niemcy najczęściej używają systemu 12-godzinnego z charakterystycznymi konstrukcjami:

Godzina	Niemiecki (potocznie)	Dosłowne znaczenie
14:00	zwei Uhr / zwei	druga
14:05	fünf nach zwei	pięć po drugiej
14:15	Viertel nach zwei oder Viertel drei	kwadrans po drugiej
14:30	halb drei	„pół do trzeciej”
14:45	Viertel vor drei oder Dreiviertel drei	za kwadrans trzecia
14:50	zehn vor drei	za dziesięć trzecia

Największa pułapka dla Polaków: halb drei!

W polskim „wpół do trzeciej” też oznacza 14:30, więc intuicja akurat się zgadza – ale uczniowie często się gubią, bo po angielsku „half past two” wskazuje na godzinę drugą, a nie trzecią. W niemieckim halb zawsze odnosi się do następnej pełnej godziny, dokładnie jak w polskim „wpół do”.

Przydatne słówka

• nach – po (np. nach zwei – po drugiej)
• vor – przed / za (np. vor drei – za kwadrans trzecia)
• Viertel – kwadrans
• Dreiviertel– trzy kwadranse
• halb – pół (do następnej godziny)
• Punkt – punktualnie (np. Punkt acht Uhr – punktualnie o ósmej)

---

4. Przykładowe zdania do zapamiętania

• Ich bin einunddreißig Jahre alt. – Mam trzydzieści jeden lat.
• Mein Geburtstag ist am zweiten Juli. – Moje urodziny są drugiego lipca.
• Der Kurs beginnt um neun Uhr. – Kurs zaczyna się o dziewiątej.
• Es ist Viertel vor sechs. – Jest za kwadrans szósta.
• Wir treffen uns am Montag, dem 12. Januar, um halb zehn. – Spotykamy się w poniedziałek, 12 stycznia, o wpół do dziesiątej.

---

5. Szybkie ćwiczenie dla siebie

Spróbuj przetłumaczyć na niemiecki, zanim spojrzysz na odpowiedzi:

1. 47
2. 15 marca
3. 16:45 (system potoczny)
4. „Która jest godzina?”
5. Twoja data urodzenia

1. siebenundvierzig
2. der fünfzehnte März
3. Viertel vor fünf
4. Wie spät ist es?
5. (indywidualnie, np. der zwölfte Mai neunzehnhundertneunzig)

Najlepszym sposobem na oswojenie się z tym materiałem jest codzienna praktyka: podawaj sobie na głos aktualną godzinę, dzisiejszą datę i swój wiek po niemiecku. Po kilku dniach te konstrukcje zaczną wychodzić naturalnie – viel Erfolg beim Lernen!