Filmy austriackie mają szczególny talent do bezkompromisowego ukazywania specyficznych cech naszej mentalności, mrugając przy tym przyjaźnie do widzów. Podczas gdy Hollywood często zachwyca szaleńczą akcją i coraz większym widowiskiem, austriackie produkcje stawiają na czarny humor, precyzyjne studia środowiskowe i satyryczną krytykę społeczną. Dzięki nim nauka niemieckiego stanie się o wiele przyjemniejsza!
Te niemieckojęzyczne produkcje filmowe wykorzystują austriackie stereotypy nie tylko po to, by bawić, ale także po to, by krytycznie je przeanalizować, poddać w wątpliwość uprzedzenia i spojrzeć na własne nastawienie z dystansem. Teraz pozostaje tylko jedno, decydujące pytanie: które kultowe austriackie filmy trzeba koniecznie obejrzeć podczas nauki języka niemieckiego?
Rodzinne szaleństwo spotyka się z satyrą: najlepsze austriackie komedie
Czy to w mieszkaniach komunalnych, we własnym domu, czy nawet na wakacjach – rodzina z niższej klasy średniej to stały motyw w austriackim kinie. Reżyser Harald Sicheritz ukształtował ten gatunek jak nikt inny. Jego filmy pokazują zupełnie normalne rodzinne szaleństwo, które czai się za fasadą mieszczańskiej normalności – zazwyczaj z Rolandem Düringerem jako stałym gościem przed kamerą.
NAPISZ BEZPŁATNY TEST POZIOMUJĄCY
Jeśli jeszcze nigdy nie uczestniczyłeś w kursach w Instytucie wypełnij nasz test. Zarejestruj się i poświęć około 20 minut czasu.
„Muttertag” (1993) – satyra na osiedlu komunalnym
Kultowy film „Muttertag” (1993) w reżyserii Haralda Sicheritza rozgrywa się na wiedeńskim osiedlu komunalnym Am Schöpfwerk i śledzi 48 godzin z życia rodziny Neugebauerów. Z pozornie „normalnej” codzienności rodziny wyłania się chaotyczna mieszanina pełna rodzinnych konfliktów, nieporozumień i krępujących sytuacji. Ojciec Edwin (Reinhard Nowak) ukrywa romans, jego żona Trude (Andrea Händler) zostaje przyłapana na kradzieży w sklepie, syn Mischa (Alfred Dorfer) majsterkuje przy śmiertelnym prezencie na Dzień Matki, a dziadek (Roland Düringer) dba o dodatkowe zamieszanie – tragikomiczne studium społeczne poświęcone wiedeńskiemu środowisku robotniczemu i drobnomieszczańskiemu.
„Hinterholz 8” (1998) – satyra na marzenie o własnym domu
Również „Hinterholz 8” (1998), także autorstwa Haralda Sicheritza, należy do najczęściej oglądanych austriackich filmów kinowych lat 90. Rodzina Krcalów (Roland Düringer, Nina Proll, Rudolf Rohaczek) ucieka z ciasnego miejskiego życia do zrujnowanego gospodarstwa, którego remont zamienia się w koszmar. Uszkodzenia budowlane, kłopoty z urzędami, niepowodzenia rzemieślnicze i konflikty sąsiedzkie prowadzą do przeciążenia i kryzysu małżeńskiego. Obciążenia finansowe i emocjonalne doprowadzają pana Krcala do stanu niemal groteskowej rozpaczy, aż w końcu traci on kontrolę nad sobą i ostatecznie bierze nawet agenta nieruchomości jako zakładnika. Poprzez tę wyolbrzymioną katastrofę film obnaża mit rzekomego raju, będącego przedmiotem marzeń drobnomieszczańskich.
„Poppitz” (2002) – Wakacje od życia
W filmie „Poppitz” Harald Sicheritz śledzi losy sprzedawcy samochodów Gerry’ego Poppitza (Roland Düringer), który wraz z rodziną leci na zorganizowane wakacje do Egiptu, aby odpocząć – jednak stwierdza, że stres również przyleciał z nimi. Pomiędzy turystyką zorganizowaną, szaleństwem konsumpcyjnym i zmęczeniem codziennością powstaje humorystyczne, ale melancholijne spojrzenie na ucieczkę od rutyny, która nie oferuje prawdziwej wolności.
Single Bells (1997) – Chaos pod choinką
Komedia wyśmiewa rodzinne szaleństwo świąteczne: Kariieristka Kati (Martina Gedeck) po rozstaniu trafia do swojej siostry Luiserl (Gerti Sandhofer) i szwagra Sigiego (Heinz-Werner Krahl) na przedmieściach Wiednia, gdzie teściowe, kłótnie, płonące choinki i uciekający szczur zamieniają idyllę w chaos.
Die unabsichtliche Entführung der Frau Elfriede Ott (2010)
„Die unabsichtliche Entführung der Frau Elfriede Ott” (reżyseria: Andreas Prochaska) to dynamiczna komedia pomyłek: Pechowy Toni Cantussi (Michael Ostrowski) i jego przyjaciel Horst Wippel (Andreas Kiendl) przypadkowo „pożyczają” sobie słynną aktorkę teatralną Elfriede Ott, która gra samą siebie, co wywołuje lawinę nieporozumień.
Müllers Büro (1986)
W kultowej komedii „Müllers Büro” (1986) w reżyserii Franza Novotnego chaotyczny wiedeński prywatny detektyw Max Müller (Andreas Vitásek) zmaga się ze sprawami pełnymi absurdalnego humoru i codziennego realizmu; u jego boku występują między innymi Karl Merkatz i Karl Markovics.
Mroczne środowiska i czarny humor: kryminały i komedie kryminalne z Austrii
Podczas gdy inne kraje mają błyskotliwych śledczych, Austria stawia na zmęczonych cyników z zamiłowaniem do mrocznych tematów. Gatunek ten jest tu mniej kinem sensacyjnym, a bardziej studium środowiskowym z czarnym humorem.
„Indien” (1993) – tragikomedia o byciu człowiekiem
W filmie „Indien” Paula Harathera dwóch niepodobnych do siebie urzędników – granych przez austriackich kabareciarzy Josefa Hadera i Alfreda Dorfera – podróżuje po kraju, aby kontrolować gospody. Początkowo łączy ich jedynie wzajemna niechęć: pedantyczny inspektor i ociężały zrzęd. Jednak podczas służbowych podróży po prowincji rodzi się między nimi nieoczekiwana przyjaźń, która zmienia ich podejście do życia. Kiedy jeden z nich poważnie zachoruje, komedia nabiera egzystencjalnego charakteru. „Indien” jest mniej krzykliwy niż inne austriackie filmy z lat 90., ale równie trafny. Wzruszająca refleksja nad przemijaniem, samotnością i cichą tęsknotą za sensem.
„Aufschneider” (2010) – Śmierć jako codzienność
Josef Hader wciela się w rolę Viktora Szindelára, cynicznego wiedeńskiego patologa, który lawiruje między sekcjami zwłok, biurokratyczną nudą i osobistymi konfliktami. Film karykaturalnie przedstawia austriacką rzeczywistość szpitalną, skłonność do mrocznych tematów oraz typowy czarny humor – postawę, w której śmiech często jest bliższy śmierci niż życiu.
Kryminały o Brennerze
Kryminały o Brennerze (od 2000 r.) są ekranizacjami powieści austriackiego autora Wolfa Haasa o rozczarowanym byłym policjancie Simonie Brennerze, granym przez Josefa Hadera. Filmy takie jak „Komm, süßer Tod” (2000), „Silentium” (2004), „Der Knochenmann” (2009) i „Das ewige Leben” (2014) zanurzają się w różnych austriackich środowiskach – od świata kierowców karetek ratunkowych, przez kościelne internaty, aż po branżę gastronomiczną i pogrzebową.
Melancholijne portrety: najważniejsze austriackie dramaty
Poza głośną satyrą i mrocznymi kryminałami w kinie austriackim można znaleźć również spokojniejsze tony. Filmy te poświęcone są ludziom zmagającym się z życiem – czasem z delikatnym humorem i nadzieją, czasem z bezlitosną trzeźwością.
„Rickerl” (2023) – Nieudany muzyk
Adrian Goiginger opowiada historię starzejącego się piosenkarza Rickerla (Michael Grimm), który balansuje między małymi scenami, problemami z alkoholem i konfliktami rodzinnymi. Film wrażliwie przedstawia mężczyznę pełnego dumy i porażek, który mimo wszystko chce być dobrym ojcem. Goiginger z empatią kreśli obraz „małego człowieka”, który pomimo porażek zachowuje godność i poczucie humoru.
„Import Export” (2007) – Dwie drogi, ta sama bieda
Dramat Ulricha Seidla opowiada dwie sprzeczne historie. Ukraińska pielęgniarka Olga (Ekateryna Rak) przeprowadza się do Wiednia, aby zarabiać na życie jako sprzątaczka i opiekunka. Bezrobotny wiedeńczyk Pauli (Paul Hofmann) jedzie ze swoim ojczymem (Michael Thomas) na Ukrainę, aby tam ustawiać wycofane z użytku automaty do gier. Oboje uciekają przed biedą i lądują w ponurej rzeczywistości obcych krajów. Seidl pokazuje Europę wyzysku, upokorzeń i fałszywych obietnic, nie wytykając przy tym nikogo palcem.
Poznaj Austrię nie tylko dzięki filmom!
Od komedii familijnych po mroczne dramaty społeczne: austriacka scena filmowa w imponujący sposób pokazuje, jak autoironia, czarny humor i bezkompromisowa krytyka społeczna stają się jej znakiem rozpoznawczym. Prezentowane dzieła sprawiają, że stereotypy, takie jak zrzędliwy wiedeńczyk, przytłoczona rodzina z niższej klasy średniej czy skorumpowana prowincja, stają się zwierciadłem naszej kulturowej rzeczywistości.
A propos: Jeszcze więcej ciekawostek o kraju, mieszkańcach i kulturze Austrii znajdziesz na naszym blogu! Od najsłynniejszych austriackich kompozytorów, przez różnorodność regionalnych strojów ludowych, aż po tradycyjne specjały kawowe. Dowiedz się też więcej o zwyczajach panujących w naszych dziewięciu krajach związkowych – na przykład o barwnym zgiełku karnawału lub przerażających paradach Perchten i Krampusów zimą. Miłej lektury!